Numune Gönderme Kuralları

NUMUNE KABUL KRİTERLERİ

MUAYENE TEST VE ANALIZLER

1.NUMUNELERDE ARANACAK GENEL ÖZELLİKLER

  • Kurumumuza bütün teşhis hizmetleri için resmi/tüzel kişiler tarafından ulaştırılan numuneler Laboratuvara Numune Gönderme Formu ile birlikte gönderilmesi gerekmektedir. Laboratuvara Numune Gönderme Formu ile getirilmeyen numuneler bu form doldurularak teslim alınır.
  • Numuneler hayvanlardan ya da çevreden hastalıkların teşhisi, hastalık surveyansı, sağlık sertifikası, tedavi ya da aşılama cevabının izlenmesi gibi birçok amaç için alınabilir.
  • Numune istenilen amaca uygun olmalı, yeterli sayı ve miktarda olmalıdır.
  • Amaca uygun olarak seçilen örneklerin kokuşmamış olması ve laboratuvara uygun şartlarda ulaştırılması gerekir.
  • Teşhis amacıyla gönderilen organ örnekleri teşhisi istenilen hastalık durumu ve görülen lezyonları temsil etmelidir.
  • Numuneler dikkatlice paketlenmeli, etiketlenmeli ve uygun sıcaklık şartlarında ve mümkün olan en kısa sürede laboratuvara gönderilmelidir.
  • Canlı hayvanlardan örnek alınırken hayvana acı ve zarar vermekten sakınmalıdır.
  • Hayvanlardan insanlara bulaşabilecek zoonoz hastalık riski göz önünde bulundurularak numune alınırken çevre ve alıcıya bulaşmaması için özen gösterilmelidir.
  • Numuneler şartlar uygunsa aseptik olarak alınmalı, alınan numuneler arasında kros kontaminasyon olmamasına özen gösterilmelidir.
  • Adli vaka numunelerinin ambalajı mühürlü olmalıdır.

2. NUMUNELERİN RED KRİTERLERİ

  • Organ numuneleri veya tüm ölü hayvan kadavrasının kokuşma olması.
  • Antikoagulantlı kan nunumelerinde pıhtılaşması veya dondurulmuş olması.
  • Örneklerin istenilen analiz için uygun taşıma ortamında gönderilmemiş olması.
  • Hitopatolojik muayene için gelen kadavra ile organ numunelerinin dondurulmuş, dondurulmuş çözünmüş olması.
  • İstenilen muayene/analiz için uygun örneklerin gönderilmemiş olması.

3. NUMUNELERİN ŞARTLI KABUL

  • Laboratuvara Numune Gönderme Formunda istenilen bilgilerinin yetersiz olması.
  • Ücretin ödenmemiş olması.

4. LABORATUVARLARA GÖRE NUMUNE KABUL KRİTERLERİ

4.1.BAKTERIYOLOJIK TEŞHIS IÇIN NUMUNE KABUL KRITERLERI

  • Bakteriyolojik muayeneler için gönderilen örneklerin soğuk şartlarda ve mümkün olan en kısa sürede laboratuvara gönderilmesi esastır. Kokuşmuş numunelerin bakteriyolojik muayenesi mümkün değildir.
  • Numuneler hayvanlara antibiyotik uygulamasından önce alınmalıdır.
  • Örnekler canlı ya da yeni ölmüş hayvanlardan alınmalıdır. Enfeksiyöz olduğundan şüphelenilen vakaların çoğunda en uygun materyal tedavi edilmemiş, akut hasta ve sürüdeki diğer hasta hayvanların tipik klinik belirtilerini gösteren canlı hayvandır.
  • Canlı veya ölü hayvan dışında örnek gönderileceğinde klinik belirtilerin işaret ettiği organ sistemleri ile ilişkili örnekler seçilir. Fakat mümkünse değişik örneklerin gönderilmesi, en uygun test(lerin) seçiminde esneklik sağlayacaktır.
  • Sürü problemlerinde örneklerin genellikle klinik belirti gösteren ve aynı zamanda temas eden hayvanlardan alınması yararlıdır. Temas eden hayvanlar enfeksiyonun erken döneminde olabileceğinden daha fazla mikroorganizma taşıma ihtimaline sahiptir.
  • Svab örnekleri uygun taşıyıcı bir besiyeri içinde gönderilmelidir. Charcoal transport svabları birçok amaç için uygundur.
  • Svab alınmadan önce organların yüzeyi alevden geçirilmeli veya ısıtılmış skalpel ile yakılmalıdır.
  • Bazı mikroorganizmaların (Campylobacter, Chlamydia, Mycoplasma, Taylorella equigenitalis vs.) izolasyonu için laboratuvara örnek gönderilirken taşıyıcı besiyerleri gereklidir.
  • Anthrax hastalığının teşhisi için kan frotisi (bir damla kandan ince bir froti yapılır-kan kulağa yapılan bir kesitle kulak venasından veya enjektör ile herhangi bir venadan alınabilir) ayrıca ağız, burun, anus ve vulvadan kan geliyorsa steril svablara emdirilmiş kan örneği tüp içinde laboratuvara gönderilmelidir.
  • Anaerobik kültür için alınan örnekler mümkün olan en kısa sürede laboratuvara gönderilmelidir. Çünkü birçok anaerop 20 dakikadan daha fazla doğrudan oksijene maruz kaldığında yaşayamaz. Ölümden 4 saatten fazla zaman geçen hayvanlardan alınan örnekler barsaklardaki anaerop mikroorganizmaların vücuda çabuk postmortem invazyonu nedeniyle uygun değildir.
  • Yanıkara ve maliğn ödemin teşhisi için kontaminant bakterilerin en son ulaşabileceği dokulardan biri olan kemik iliği en iyi örnektir.
  • Anaerop kültür için svablar anaerobik transport besiyerinde, sıvılar ise konuldukları kaplar tamamen doldurularak içinde hava kalmaması sağlanır veya havası alınmış bir enjektöre çekilerek gönderilir.
  • Enterotoksemi teşhisi amacıyla toksin tespiti için en az 2 ml ince barsak (ileum) içeriği, ileumun en az üç farklı yerinden alınarak. Herhangi bir koruyucu madde konulmadan kısa süre içinde laboratuvara gönderilmelidir. Tespit edilecek toksinler dayanıksız olduğundan dolayı numuneler 4-8 saat içinde laboratuvara ulaştırılmalıdır.
  • Atık vakalarının teşhisi amacıyla tüm fötus veya fötus mide içeriği ve karaciğeri; birkaç kotiledon (5-6 adet) ile birlikte plasentadan bir parça ve vaginal svab (chlamydiosis'in teşhisi için gerekli); kan serumu (sürüyü temsil edecek sayıda veya en az 10 adet) gönderilir.
  • Arıların Amerikan Yavru Çürüklüğü hastalığının teşhisi için mümkün olduğu kadar fazla ölü veya renksiz larva içeren, çok az veya hiç bal bulunmayan bir petek parçası (yaklaşık 20 cm2) gönderilir.
  • Botulismus teşhisinde toksin tespiti için kan serumu gönderilmesi uygundur.
  • Mastitis vakalarında süt numuneleri mastitisin ilk semptomları görüldükten sonra mümkün olan en kısa zamanda, sistemik veya meme içi antibiyotik kullanımından önce, her memeden ayrı ayrı steril tüplere alınır. Eğer meme çok kirli değilse yıkanmamalıdır. Eğer yıkanmış ise kağıt havlu ile iyice kurulanır. Sonra memeden birkaç sağım süt atılır. Meme başları sağım öncesi meme dezenfektanı içine daldırılarak 30 san. bekletilir, her bir meme başı ayrı bir kağıt havlu ile kurulanır, daha sonra meme uçları % 70'lik alkol ile ıslatılmış bir pamukla (her bir meme için ayrı) ovularak (10-15 san.) pamuk üzerinde hiçbir leke, kir kalmayıncaya kadar temizlenir. Numune, ilk önce örneği alan kişiye yakın olan memelerden daha sonra uzak olan memelerden alınır. Böylece kazara numuneyi alan kişinin meme başlarına kolu ile dokununca olabilecek kontaminasyonların bir nebzede olsa önüne geçilmiş olur. Süt alınırken tüpler yaklaşık 45o lik bir açıyla tutulur, memeye değdirilmez ve bu sırada kapağı aşağıya doğru tutulur. Birkaç sağım (1-3) süt alındıktan sonra tüpün kapağı bekletilmeden kapatılır.
  • Serum örnekleri pıhtıdan ayrılarak soğuk şartlarda gönderilmelidir. Serum çıkması için kan tüpleri oda derecesinde bir süre bekletilir. Serum ayrıldıktan sonra eğilerek küçük plastik bir tüpe (1,5-2 ml'lik) aktarılır. Hemoliz olmaması için kan alındıktan sonra pıhtılaşıncaya kadar tüpler çalkalanmamalıdır. Serumun alındığı hayvanın aşı geçmişi ile ilgili bilgiler belirtilmelidir.
  • Sığır tüberkülozunun teşhisi için uygulanan Interferon gamma ELISA testi için antikoagülanlı (Lityum heparinli) tüplere alınan 9-10 ml kan örneği 12 saat (en geç 24 saat) içinde laboratuvara getirilmelidir. Kanın hemoliz olmamasına dikkat edilmelidir.
  • Bakteriyemi durumunda kan kültürü istendiğinde büyük hayvanlardan 5-10 ml kan 70 ml BHI broth içinde, küçük hayvanlardan 1-3 ml kan 20 ml BHI broth içinde gönderilir. Böyle bir şey mümkün değilse ticari bir kan kültür şişesine veya içinde bakterilerin üremesini veya yaşamasını engellemeyecek antikoagülan madde içeren tüplere aseptik olarak alınarak en kısa zamanda laboratuvara gönderilir.
  • Deri örnekleri, lezyonlu bölgelerden alınır. Eğer püstül veya vezikül var ise yüzeyi % 70'lik alkol ile dezenfekte edilip, kurutulur ve steril bir şırınga ile içerik alınarak gönderilir. Mantardan şüphe ediliyorsa, lezyonlu bölgedeki kıllar koparılır ve bir skalpel yardımı ile lezyonlu bölgedeki kabuk kaldırılarak derin bir kazıntı alınır. Kıllar, kazıntıdan elde edilen kabuklar steril bir kap içinde laboratuvara gönderilir.
  • Vücut sıvıları, karın ve göğüs boşluklarından, eklemlerde ve deri altında toplanan sıvılar asepsi kurallarına uyularak steril bir enjektörle çekilir ve steril bir tüpe konularak gönderilir.

4.2.KANATLI HASTALIKLARI TEŞHIS IÇIN NUMUNE KABUL KRITERLERI

  • Belirgin klinik bulgu gösteren 4-5 hayvan canlı olarak, hasta hayvan bulunamadığı durumlarda mümkün olduğunca fazla sayıda, açılmamış ve kokuşmamış taze ölülerden gönderilir. Örnekler karton kutu, strafor veya kalın plastik naylon torba içerisine konulup sızdırmayacak biçimde ambalajlanıp etraflarına buz aküleri konularak soğuk ortamda gönderilir.
  • Hasta ve ölülerin kokuşmadan gönderilemiyeceği kadar uzak yerlerden materyal gönderilmesi gerektiğinde ise otopsi bulguları ve klinik bulgular veteriner hekim tarafından tespit edilerek istenilen muayeneye göre (bakteriyolojik, histopatolojik, parazitolojik, virolojik) uygun şartlarda iç organ örnekleri, dışkı, svab vb. gönderilir.
  • Bakanlığımızın, Kuluçkahane ve Damızlık İşletmelerinin Sağlık Kontrol Yönetmeliği ve Talimatı, Newcastle hastalığı yönetmelik ve talimatı, Avian Influenza hastalığı yönetmelik ve talimatı ile benzer şekilde yönetmelik ve talimatlarına göre serolojik testler uygulanacağı zaman teste tabii tutulan kanatlı hayvanların yaşı ve kan örnek sayıları talimatlarda belirtilen esaslara göre yapılır.
  • Kloakal ve trakeal svab örnekleri en az 5 hayvandan alınanarak transport besiyeri içeren tüplerde, soğuk şartlarda en kısa sürede laboratuvara ulaştırılmalıdır. Kloakal ve trakeal svablar, 500 kanatlıya kadar olan kümeslerden 5 örnek, 500-2500 arası kanatlı bulunan kümeslerden 10 örnek, 2500 den fazla kanatlı bulunan kümeslerden 15 örnek olarak alınmalıdır.
  • Kanatlı hayvanlardan alınancak dışkı örnekleri kloakadan alınarak, temiz plastik gaita kutusu, cam şişe, cam kavanoz veya naylon torba içerisinde laboratuvara gönderilir.
  • Bağırsak, mide, içerik boşaltılmadan, iki ucu iple bağlanmak suretiyle soğuk ortamda gönderilir.
  • Hastalık belirtisi gösteren hayvanların, beyin, trakea, akciğer, dalak, böbrek, karaciğer, kalp, ovaryum ve bağırsakları aseptik koşullarda çıkartılarak ayrı ayrı poşetler içinde soğuk şartlarda en kısa sürede gönderilmelidir. Histopatolojik muayeneler için örnekler % 10 oranında formol içeren kavanozlar içinde göderilmeli ve dondurulmamış olmalıdır.
  • Serolojik muayeneler için kan örnekleri, vena cutenea ulnaris'den steril enjektörlerle asepsi ve antisepsi kurallarına uyularak temiz ependorf tüp veya cam tüplere 1-2 ml miktarındaki alınır. Pıhtılaşmış kan olarak veya kan serumu ayrılarak soğuk şartlarda laboratuvara gönderilir. Serumlar kontamine ve hemolize olmamalıdır, dondurulmamalıdır. Zorunlu olmadıkça enjektör içinde kan örneği getirilmemelidir.
  • Yem örnekleri yaklaşık 200-300 gr miktarında temiz bir naylon poşet veya kutu içerisinde ve soğuk ortamda (buz aküsü bulunan strafor kutular içine konularak) gönderilir.
  • Yumurta, yumurta viyolü içerisinde iyi bir şekilde ambalajlanarak gönderilir.

4.3.PATOLOJIK MUAYENE IÇIN NUMUNE KABUL KRITERLERI

  • Patoloji laboratuvarına hasta veya yeni ölmüş hayvanlar gönderilebilir. Ölü hayvan kadavrasının ölümden sonra mümkün olduğunca kısa sürede laboratuvara ulaştırılması gerekmektedir.
  • Histopatolojik muayene için gönderilecek iç organ örneklerinde kokuşma belirtileri (yeşillenme, kararma, pis koku v.b.) başlamamış olmalı ve numuneler kesinlikle dondurulmamalıdır.
  • Örnekler hastalığa ilişkin organ/doku örneklerini içermelidir. Veteriner hekim tarafından nekropsisi yapılmış hayvanlardan alınan organ/doku örnekleri kabul edilebilecek iken, hayvan sahipleri tarafından getirilen materyallerde tüm hayvanının veya organların tamamının getirilmesi gerekir. Tüm hayvan veya alınan örneklerin dondurulmadan soğuk şartlarda en kısa sürede laboratuvara ulaştırılması esastır.
  • Veteriner hekim tarafından yapılan nekropsilerde alınan ve kokuşma şekillenmeden alınarak, %10'luk formol solusyonu içerisinde kapaklı cam kavanoz ve benzeri şartlarda gönderilen materyal için süre şartı aranmaz.
  • % 10'luk formol solusyonu içerisinde gönderilen doku örnekleri hastalıklı ve sağlam bölgeleri içermeli, formolün kolayca iç kısımlara nüfuz edebilmesi için 1 cm kalınlığından fazla olmamalı ve örnekler hacimlerinin 10-20 katı kadar formol solusyonu içine konulmalıdır.

4.4.PARAZITOLOJIK MUAYENE IÇIN NUMUNE KABUL KRITERLERI

  • Her türlü evcil hayvanlar ile laboratuvar hayvanları, yaban hayvanları ve bal arılarına ait doku, organ, gaita, kan ve serum örnekleri gönderilir. Numuneler; hastalıklı doku veya organlardan alınmalı ve temiz bir naylon torba, plastik kap, cam kavanoz, şişe veya tüp, içerisine konulduktan sonra soğuk şartlarda laboratuvara gönderilmelidir. Organ ve organ parçaları kokuşmuş olmamalıdır.
  • Gönderilen numune tanısı istenen hastalık ile ilgili olmalıdır.
  • Tanısı istenen hastalıklar bizzat parazitin ismi ile anılan hastalıklar olduğu gibi (tercih edilen budur) grup hastalıklar da olabilir. Örneğin kan parazitleri, mide barsak nematodları, karaciğer trematodları gibi.
  • Kan parazitleri için kalp, karaciğer, dalak, böbrek, lenf yumrusu, karaciğer kelebekleri için karaciğer, akciğer kıl kurtları için akciğer ve sindirim sistemi helmintleri için mide ve bağırsağın mümkünse tamamı gönderilmelidir.
  • Kan frotisi, kulak ya da kuyruk ucundan alınan bir damla kan lam üzerine konularak bir lam veya lamel ile yayılarak hazırlanır. Frotiler ince yayılmış olmalıdır. Froti yapılacak lamlar temiz olmalıdır. Mümkünse % 50 alkol-eter karışımında temizlenmesi önerilir. Hazırlanan frotiler havada kurutulduktan sonra kısa zamanda laboratuara gönderilmeyecekse metil alkolde 5 dakika tespit edilir. Froti kapları içinde yoksa iki ucuna mukavva parçası veya kibrit çöpü konulduktan sonra bir kağıda sarılarak laboratuvara gönderilir.
  • Organ frotileri, karaciğer, dalak, börek, lenf yumrusu vb organların kesit yüzeylerinden hazırlanan kazıntı yayılarak veya tuşe olarak hazırlanır. Frotiler ince olmalı ve havada kurutulduktan sonra aynı şekilde gönderilir.
  • Kene, bit, pire vb. ekdoparazitlerin teşhisi için; canlı ise, hava alacak şekilde doğrudan kapalı bir kap içerisinde gönderilmeli, cansız materyaller ezilmemiş, parçalanmamış olmalı ya da %70'lik alkol içinde gönderilmelidir.
  • Uyuz için derin kazıntı örnekleri kapalı şişe, kavanoz veya naylon torba içerisinde gönderilir.
  • Gaita, rektumdan koyunlardan en az 10gr, sığırlardan 50gr. alınmalı ve plastik kutu, cam kavanoz veya naylon torba içerisinde gönderilmelidir. Gaita laboratuvara geç ulaşacaksa % 10'luk formol içinde gönderilir.
  • Bağırsak ve mide, içeriği boşaltılmadan, iki ucu iple bağlanmak suretiyle termos veya buzluk içerisinde gönderilir. Gönderilecek organların kokuşmuş olmamasına dikkat edilmelidir.
  • Prepusyum ve vaginanın laktatlı ringer solusyonu veya serum fizyolojik ile yapılan yıkantıları steril plastik tüp veya steril plastik enjektör içerisinde, en az 5 ml olacak miktarda, güneş ışığına maruz bırakılmadan kısa sürede laboratuvara ulaştırılmalıdır.
  • Ergin arı hastalıkları için hasta ve yeni ölmüş arılardan, şüphelenilen her hastalık için en az 50-60 adet; en az 10X10 cm büyüklüğünde yavrulu petek ve yaklaşık 100-200 gr miktarında kovan döküntüleri karton kutu, kapaklı kavanoz veya plastik kap içinde laboratuvara gönderilmelidir.

4.5.TOKSIKOLOJIK ANALIZ IÇIN NUMUNE KABUL KRITERLERI

  • Ölen hayvanlardan mide, mide içeriği, karaciğer, böbrek, böbrek etrafı yağı, bağırsak içeriği; ayrıca zehirlenmeye neden olduğu düşünülen kimyasal madde artıkları ve kapları, su, hayvan yemi vb. materyaller gönderilir. Numune miktarı yem ve her organ için en az 50 gr. olmalıdır.
  • Organ numunelerinde kokuşma olmamalı, soğuk zincirde gönderilmeli (koruyucu madde kullanılması gerekmez, ancak uzak mesafelerde kokuşmayı önlemek amacıyla %70'lik etil alkol tercih edilebilir).
  • Zehirlenme şüphesiyle gönderilecek arı numuneleri, kovan içi ve çevresinde bulunan ölü veya zehirlenme belirtisi gösteren arılardan en az 100 tanesi bir kavanoza konularak gönderilmelidir.
  • Zehirlenme şüphesiyle gönderilecek balık numuneleri, 3-4 adet tüm balık, su ve yem numuneleri ile birlikte gönderilmelidir.

4.6.VIROLOJIK TEŞHIS IÇIN NUMUNE KABUL KRITERLERI

  • Defibrine kan örnekleri, antikoagulanlı (ETDA, heparin gibi) tüplere 10 ml miktarında alınmalı, pıhtılaşma olmamalı, soğuk şartlarda, ancak dondurulmadan en kısa süre de gönderilmelidir.
  • Serum örnekleri pıhtıdan ayrılarak 1-2 ml miktarında gönderilmeli. Kan serumu için enjektör içinde kan gönderilmemelidir. Serumlar hemolizsiz olmalı ve soğuk şartlarda en kısa sürede gönderilmelidir.
  • Ruminantların iç organ örnekleri: Özellikle akciğer, dalak, karaciğer ve lenf yumrularından alınan örnekler %50 gliserin içinde veya fizyolojik tuzlu su içinde yada direk olarak temiz bir naylon poşet içerisine konularak ve buz aküleri ile desteklenerek soğuk şartlarda gönderilmelidir. Formolde gönderilmemelidir.
  • Virolojik muayenede kullanılacak iç organ örneklerinde kokuşma olmamalıdır. Mümkün olan en kısa sürede laboratuvara ulaştırılmalıdır.
  • Bağırsak içeriği veya canlı hayvanlardan rektumdan alınan dışkı örneği (en az 2 gr) bir tüp ya da temiz bir poşet içerisinde gönderilmeli veya doğrudan barsak parçası iki ucu bağlanarak gönderilmelidir.

4.7.MOLEKÜLER MIKROBIYOLOJIK TEŞHIS IÇIN NUMUNE KABUL KRITERLERI

  • Birçok bakteriyel ve viral hastalık etkenlerinin doğrudan klinik örneklerden teşhisi amacıyla iç organ örnekleri, tüy, trakeal, kloakal, vaginal svab örnekleri, fötal iç organlar ve mide içeriği, kotiledon, dışkı, süt, defibrine kan (dondurulmadan) steril tüplerde veya poşet içinde soğuk şartlarda kısa süre içinde laboratuvara gönderilir.
  • Üretilmiş olan mikroorganizmaların doğrulanması veya tiplendirilmesi amacıyla identifiye edilecek kültürler soğuk şartlarda kısa süre içinde laboratuvara gönderilir.
  • Marek hastalığı virusunun tespiti amacıyla genç hayvanların kanat altındaki yeni çıkmış tüylerden, bir hayvandan 6-8 adet, alınarak küçük tüpler içerisinde gönderilebilir. Aşı virusunun tespiti amacıyla ideal olarak 3 haftalık hayvanlardan tüy örneği gönderilmelidir (5. haftadan sonra tüylerde aşılamaya bağlı virus miktarı azalmaya başlar)

4.8.KUDUZ HASTALIĞI TEŞHİS İÇİN NUMUNE KABUL KRİTERLERİ

  • Kuduz numuneleri kriter dikkate alınmadan kabul edilir. Ancak kuduz numunesi
    gönderirken kedi, küçük köpek gibi küçük hayvanların tamamı, iri köpek, koyun, keçi, sığır,
    at, eşek v.b büyük hayvanların başı, atlanto-oksipital eklemden kesilip gövdeden ayrıldıktan
    sonra, dayanıklı, sızdırmaz bir kap içinde, soğuk zincirde, mümkün olan en kısa sürede
    laboratuvara gönderilmelidir.

 

Kurumumuza Gönderdiğiniz Numuneler Hakkında Bilgi Almak İçin

Tel :0332 322 47 41-322 47 36 (Santral) - Dahili: 118 (Numune Kabul ve Raporlama)
Faks:0332 320 03 32

MUAYENE/TEST/ANALİZ ÜCRETLERİNİN YATIRILACAĞI BANKA HESAP NUMARASI

Ziraat Bankası Selçuklu Şubesi
Hesap No: 
35908314-5002 

İBAN NUMARASI
TR 0200 0100 0461 3590 8314 5002

Tel: 0332- 322 47 41 (DÖNER SERMAYE SAYMANLIĞI 116) 
Faks: 0332 - 320 37 98

''